Nazar değmesine karşı tütsü olarak kullanılan bir bitki ...

Üzerlik,
Latince Peganum harmala.

İngilizce harmala, wild rue.
Nazarlık otu.
Nazarotu.
Nazarlık. 
Nazar değmesine karşı tütsü olarak kullanılan bir bitki. 
Tütsüsü nazara iyi geldiğine inanılan kokulu bir ot, bitki. 
Bu bitkinin tohumlarından yapılan nazarlık veya süs olarak kullanılan eşya.
Mavi boncuk, atkestanesi, muska gibi çocuk üstüne takılan nazarlıklarla beraber kullanılır. 
Parkinson hastalığına ve uykusuzluğa karşı faydalıdır. Tohumları bulunan beta karbolin alkaloitleri nedeniyle mera hayvanlarında felce  neden olur.  Hindistan’da afrodizyak olarak kullanılmaktadır. Cinsel gücü ve isteği arttırdığına inanılmaktadır.   

Demirdikenliler familyasından sedef otugillerden, yaprakları almaşık, çiçekleri yeşilimsi - beyaz renkte, çok dallı bitkidir. Susama benzeyen, basık küre şeklinde olan tohumları acı, halk hekimliğinde tedavi amaçlı kullanılan bir bitkidir. Bu ot tütsü olarak kullanılır. Asya,  Afrika ve Amerika’nın sıcak bölgelerinde çok yetişir. Yurdumuzda ise Orta Anadolu’da yetişir. Meyveleri toplanıp, kurutularak nazarlık yapımında kullanılan, 30-40 cm. boyunda çok yıllık, otsu bir step bitkisidir.

Gübrelerini toplamak üzere güvercinler için yapılan kule ...

Abam,
Gübrelerini toplamak üzere güvercinler için yapılan kule.

Güvercin gübresi, Avrupa'da 16., 17. ve 18. yüzyılda çok değerli bir kaynak olarak kabul edilmiştir. Güvercinin gübresi, çiftlik gübresine göre çok daha etkili olduğu düşünülmektedir.  

Güvercin gübresine Güherçile yani potasyum nitrat olarak kullanılırdı. Bu ise gübre, roket itici yakıtı ve havai fişeklerin üretiminde kullanılır. Ayrıca kükürt ve odun kömürü ile belirli oranlarda karıştırılırak karabarut yapılırdı. Bu nedenle tarih boyunca çok kıymetli bir ürün olmuştur.

Bu gübre kıymetli olduğu için eski devirlerde silahlı muhafızlar tarafından çalınmaması için korunmaktaydı. Gübreler genel olarak güvercin evlerinde, yani güvercinliklerde toplanırdı. Buralar silahlı kişiler tarafından korumaya alınmıştır. Ayrıca bir çok kaynakta da belirtildiği üzere güvercinlerin gübrelerini abam denilen özel yapılmış gübre toplama kulelerinden faydalanmışlardır. Bu kulelerde yılanların girmemesi için hiç pencere yoktur. Her sene toplanan gübreyi dışarıya almak için bir kapısı vardır. 


İngiltere'de 16. yüzyılda güvercin gübresinde bulunan güherçile, barut'un temel maddesini oluşturmaktaydı. Bilinen tek kaynak güvercinlerdi. Bu nedenle son derece değerli bir meta olarak kabul edildi. Hatta İran'da, güvercin eti yemek yasaktır. Ülkenin bir çok yerinde güvercinlikler kurulmuş ve bu güvercin evlerinden gübreleri toplamak için abam denilen özel kuleler yapmışlardır. En pahalı ve kıymetli gübredir. Fazlası ağaçları yakar.  Yoğun miktarda azot içerir. Bu nedenle barutun ham maddelerinden birisi olarak güherçile üretiminde kullanılmıştır.
Güvercin pisliği, gübrelerini toplamak için güvercinler için yapılmış abam denilen bu kuleler alçı ile kaplanmış tuğladan yapılan kulelerdir. Büyüklüğü insanı şaşkınlığa uğratacak büyüklüktedir. Dev bir satranç taşını andıran yapıların içinde kat kat güvercin yuvaları bulunur. Ancak bu kuleler güvercinlerin beslenmesi ya da üremesi için yapılmamıştır. 

Civardaki kavun tarlalarında gübre kullanılmak üzere güvercin sağlamak için yapılmış. Sadece yılda bir kere gübreyi toplamak için açılan bir kapısı var. Yapı malzemesi olarak kil, saman ve tuz kullanılarak yapılan kerpiçlerle bu kulelerde gece ve gündüz arasında görülen aşırı ısı farkları dengelenmiştir. Bir arada yaşayan yüzlerce güvercinin akustik sorunu bu malzemeler kullanılarak giderilmiştir. 

Güvercinlerin gübresi eskisi kadar olmasa bile ekonomik değer taşımaya devam ediyor. Diyarbakır karpuzlarının yetiştirilmesinde güvercin gübresi kullanılıyor ve karpuzun tadı ve büyüklüğü 50-60 kilogram olmaktadır.  
Organik tarımının kaynaklarından biri olarak  güvercin gübresine olan ihtiyaç günden güne artıyor. 

Diyarbakır'da da eskiden güvercin gübresi ihtiyacını karşılamak üzere yabani güvercinler için kuleler yapılmıştır. Boranxane, Boranhane denilen bu kuleler dicle nehri kenarındaki köylerdedir.  
Yabani güvercinlere de Boran denir. Zazaca boron kelimesinden gelmektedir. Günümüzde halen içinde güvercinler beslenen kuleler, apartmanlar vardır ve tarımda kullanılmaktadır.

Şam tatlısı olarak bilinen bir tatlı ...

Şambali, 
Şambalı,
Şam tatlısı, 
Şambaba,
Baba tatlısı, 
Şambalı tatlısı arap mutfağından gelir.
Şam tatlısı olarak da bilinen Şambali tatlısının tarifi şöyledir. 

Malzemeler;
1 su bardağı un,
2,5 su bardağı irmik.
1 su bardağı toz şeker,
1 su bardağı yoğurt. 
1 çay bardağı sıvı yağ,
1/2 çay bardağı süt.
2 paket vanilya,
1 paket kabartma tozu.
50 gr badem. (Bademler sıcak su içerisinde 5 dakika bekletilerek kabukları soyularak kullanıma hazır hale getirilir.)

Tatlının yapılışı;
Önce tatlının şerbetin, 2 su bardağı toz şeker ile 2 su bardağı su bir tencerede kaynatılır. Şerbetin içine bir dilim limon eklenerek  1-2 dakika daha kaynatılır.  Hazırlanan şerbet ocaktan alınarak soğ soğumaya bırakılır. 

Şeker, sıvıyağ ve yoğurt bir kap içerisinde iyice çırpılır. İçerisine irmik, süt, vanilya ve kabartma tozu eklenerek tel çırpıcı ile iyice çırpılır. Un, azar azar karışımın içerisine ilave edilir. Bu esnada çırpma işlemine devam edilerek hamur haline getirilir. Şambali hamuru, margarinle yağlanmış tepsiye boşaltılarak üzeri düzeltilir. Önceden hazırlanmış bademler hamurun üzerine eşit aralıklarla batırılır. Fırın önceden 180 °C ' ye  ısıtılır. Tepsi fırına atılarak üzeri nar gibi kızarana kadar 30-40 dakika pişirilir. Fırından çıkan tatlı, ılıması için biraz bekletilir. Sonra dilimlere ayrılır. Üzerine önceden hazırlanmış ılık şerbet dökülür. Şambali tatlısının yanında dondurma güzel gider.

Eskiden bu tatlıyı dilimler halinde okul önlerinde 25 kuruşa seyyar tatlıcılar satarlardı. Bu tatlıyı en iyi de rahmetli Kadim Emmi yapardı. Eskiden olduğu gibi halen seyyar tatlıcılar  aracılığı ile satılır. Ramazan aylarında özellikle yapılmaktadır.

Gıda maddesi ve gıda ile temasta bulunan malzemelerin mevzuata ve izin verilen özelliklerine aykırı olarak üretilmesi ...

Tağşiş, (Arapça).

İngilizce dabasement, adulteration.  
Bir şeyin içine başka bir madde karıştırma.
Katıştırma.
Karıştırma , saflığını bozma.
Ayarını düşürme.  
Tahlit, Karıştırma.

Kıymetli bir şeyi kıymetsiz bir şey ile karıştırma.  
Gıda maddesi ve gıda ile temasta bulunan malzemelerin mevzuata ve izin verilen özelliklerine aykırı olarak üretilmesine tağşiş denir. 
Gıda maddesinin kendisinde olmayan özelliklere sahipmiş gibi gösterilmesine ise taklit denir. Tağşiş edilen bir gıda maddesinin besin değeri düşer. Gıdada bulunan bir madde yerine aynı değeri taşımayan, değeri düşük başka bir madde konulur veya katılır.
Bir gıdanın veya malzemenin özelliklerini bozacak bir şeyle karıştırılması, hile.


Belirlenen seviyeden fazla miktarda boya, konservatif katkı maddelerinin katılmasıdır.

Süt ürünlerine (peynir, tereyağ, yoğurt), su,  jelatin, bitkisel yağ karıştırılır. Mısır şurubu ve karpuz konsantresi pekmeze katılarak besin ve ekonomik değeri düşürülerek kazanç sağlanır. Bulgura boya ve yapay gıda boyası (sunset yellow, karmosin, brillant blue), kırmızı toz bibere kiremit tozu, pul bibere renklendirilmiş talaş da katılarak tağşiş yapılabilir. Esas beslenme için gerekli kırmızı etler için eşek, tavuk (kanatlı hayvan eti), sakatat ve domuz eti katılarak tağşiş yapılmaktadır. Fermente dana sucuk olarak satılan ürünlere tükürük bezi (baş eti) katılarak tağşiş yapılmaktadır.

Ayrıca hayvan yemlerine zehirli ve zararlı olabilecek madde, yabancı ot tohumu, besleme değeri olmayan madde, emniyetli olmayan pestisit veya kimyasal madde karıştırılabilir. Buda bir tağşişdir. Yani yemdeki değerli maddelerin tamamı veya bir kısmı yerine daha az değerli maddelerin katılması işlemidir. 

Birde milletin can damarından girilir. Zayıflama ve cinsel gücü artırıcı takviye edici gıdalarda tağşiş yapılır ki çok tehlikelidir. Bu tür ürünlere zayıflatmak amacıyla insan sağlığına zararlı olan sildenafil ve sibutramin katılır ki dikkat etmek gereklidir.

Popüler Yayınlar

Translate

Toplam Sayfa Görüntüleme Sayısı